Słowniczek

Słowniczek

ABS – żywica termoplastyczna służąca do produkcji tańszych piór, charakteryzująca się dużą twardością i sztywnością.

aerometryczny – zassawkowy; sposób napełniania pióra, nazwany tak przez Parkera w 1948 roku; pióro jest napełniane poprzez naciśnięcie ręką na gumowy tłoczek osłonięty metalowym paskiem.

image001

A.F. – Aluminium Filler; nazwa nadana nowo zaprojektowanym piórom Duofold Parkera. Produkowano je od 1948 roku w Anglii, Danii, Francji. Były to pióra z przyciskowym systemem napełniania. Przycisk i gwint końcówki korpusu były wykonane z aluminium i stąd nazwa. Niektóre z tych piór, produkowane we Francji, miały na klipsie (parkerowska strzałka) i korpusie napis „Plexor”. Poniżej zdjęcie tego pióra, koloru czarnego.

image002image003

argentan – stop miedzi, cynku i niklu – przypominający wyglądem srebro; wytrzymały, odporny na korozję; czasem nazywany nowym srebrem lub alpaką.

Art Deco – skrót od francuskiego” les arts decoratifs”. Prąd w sztuce, który pojawił się około 1925 roku. Charakteryzował się obecnością form geometrycznych. Wygasa w końcu lat 30-tych.

AUCH-Pelikan – nazwa zastrzeżona przez firmę Pelikan, określająca jej ołówki z przyciskowym mechanizmem wysuwu grafitu.

aurolit – celuloid nazwany tak przez Aurorę w celach marketingowych

Balance – model pióra Sheaffer’a o opływowych kształtach; wprowadzony w 1929 roku. Jego pojawienie spowodowało odwrót od wcześniejszych piór o płaskich wierzchołkach korpusu i skuwki.

bakelit – tworzywo sztuczne stosowane w przemyśle elektrotechnicznym jako materiał izolacyjny i konstrukcyjny, a także do wyrobu galanterii technicznej i przedmiotów codziennego użytku (radia, telefony, urządzenia elektryczne, sprzęt gospodarstwa domowego). Używany do 1960 roku. Największą zaletą jest odporność na wysokie temperatury (pow. 100o C) i niskie przewodnictwo elektryczne. Wynalazł go w 1907 roku Leo Hendrick Baekland. Wcześniej, ten chemik z wykształcenia, udoskonalił papier fotograficzny, któremu nadał nazwę Velox. W 1899 roku sprzedał technologię i prawa do niego za 75000$. Nabywcą był Eastman Kodak.

Blue Diamond – oznaczenie handlowe stosowane w niektórych piórach Parkera od 1939 do 1948 roku. Oznaczało dożywotnią gwarancję. Materiał to kamienie szlachetne, sztuczne lub plastik.

image004

button filler – przyciskowy system napełniania pióra, wykorzystany pierwszy raz przez Parkera; gumowy zbiornik jest naciskany przez metalowy pasek do niego przystający, pasek ten łączy się z przyciskiem (guzikiem) znajdującym się na końcu korpusu pióra. Naciskanie na przycisk przenoszone jest na metalowy pasek, a z niego na zbiornik.

image005

C.A. ballpen – Capillary Action ballpen – długopis firmy Eversharp, który działał na zasadzie przyciągania kapilarnego. Wprowadzony na rynek w 1945 roku.

celuloid – syntetyczny plastik otrzymywany z nitrogliceryny z dodatkiem kamfory, materiał dominujący w produkcji piór – głównie korpusów i skuwek; wykorzystywany od połowy lat 20-tych do zakończenia II wojny światowej. Wynaleziony w 1864 roku przez braci Hyatt. Zalety: łatwy do barwienia, częściowo pochłania wilgoć z rąk, sprawiając wrażenie gładkości i wygody w użyciu. Wady: łatwopalny, co było główną przyczyną zarzucenia jego produkcji, mięknie w temperaturze 70o C, odbarwia się przy dłuższym wystawieniu na światło.

CF(C/F) – skrót od cartridge filled, oznaczenie systemu napełniania na naboje. Waterman C/F wprowadzony w 1953 roku był pierwszym piórem z tym systemem.

Chevron – powtarzający się motyw litery „V” użytej jako wzór grawerowania; bardzo popularny na czarnych piórach ebonitowych oraz piórach metalowych firmy Whal.

Cisele – francuskie słowo oznaczające grawerowany; używane na oznaczenie oryginalnego wzoru Parkera 75. Wykończenie to jest wzorowane na XVII-wiecznej angielskiej tabakierce. Jest wykonane z litego srebra z siateczkowym wzorem w czarnym lakierze.

image006

cloisonne – tzw. emalia komórkowa; jest to jedna z najstarszych technik emalierskich. Polega ona na wypełnianiu pastą szklaną przegródek utworzonych z przylutowanych do metalowego podłoża odpowiednio wygiętych pasków metalowych, zwykle złotych lub miedzianych, a następnie wypalaniu całości w temperaturze 750-800 oC, aby szkło, topiąc się, utworzyło powłokę trwale związaną z metalem. Technika ta cieszyła się popularnością w Japonii w drugiej połowie XIX w. i w pierwszej połowie XX w. To właśnie tam w latach 20-tych George S. Parker zobaczył słynną żółtą wazę wykonaną tą techniką. To go zainspirowało do wyprodukowania pióra o takim kolorze. I tak powstało słynne Duofold Mandarin Yellow.

coin filler – system napełniania, w którym Waterman (1912) zastąpił półksiężyc otworem, do którego wprowadzało się monetę, pełniącą rolę przycisku.

combo – od ang. combination; połączenie pióra i długopisu, popularne w latach 30-tych.

crescent filler – system napełniania pióra za pomocą przycisku w kształcie półksiężyca (stąd nazwa), przycisk znajdował się w korpusie pióra i naciskał na gumowy zbiornik. Twórcą tego systemu był Roy Conklin (1897).

image007

CT – skrót od ang. chrome trim, czyli chromowe wykończenie

cyzelowany – ang. chased, ryty (w metalu), grawerowany cienkimi rowkami, nacięciami; najczęściej używane w odniesieniu do piór ebonitowych.

safety-z-web-300x45

demonstrator – pióro wykonane z przezroczystego materiału umożliwiające obejrzenie jego wnętrza.

Dimonite – stop opracowany i zastrzeżony przez Parkera, służący do platerowania powierzchni piór. Dimonite G – stop złota i tytanu, Dimonite Z – stop tytanu i aluminium. Wykończenia takie uzyskuje się w procesie fizycznej depozycji oparów (PVD).

Doric – model wprowadzony przez firmę Wahl-Eversharp w 1931 roku. Pióro o 12 fasetowanych bokach, dla którego inspiracją były kolumny doryckie i stąd nazwa. Jest to jedno z najpiękniejszych piór, niezwykle cenione przez kolekcjonerów.

image009

double jewel – nazwa pióra, w którym elementy dekoracyjne występują na czubku skuwki i na końcu korpusu; patrz także: jewel

image010

Duofold – model pióra wprowadzony przez Parkera w 1921 roku, produkowany do 1948 roku. W 1988 roku pojawiła się replika oryginału z lat 20-tych.

ebonit – sztuczne tworzywo, twarde, odporne na działanie chemikaliów, otrzymywane przez wulkanizację kauczuku siarką; wykorzystywane do produkcji piór od pocz. XXw. do połowy lat 20-tych. Współcześnie nie jest używany do produkcji eleganckich przedmiotów lecz urządzeń technicznych, w których walory estetyczne są mniej ważne. Uzyskanie dawnego ebonitu jest już niemożliwe. Barwniki służące do jego produkcji zawierały tlenek żelaza uznany za rakotwórczy i wycofany z produkcji. Barwy współczesnego nie są takie żywe. Pióra wykonane z ebonitu mają tendencję do odbarwiania z powodu pojawiania się siarki na jego powierzchni. Zbyt długie wystawianie na działanie światła powoduje jego blaknięcie. Do przechowywania najlepsze są ciemne, przewietrzane pomieszczenia. Do czyszczenia można wykorzystywać ściereczki silikonowe używane do okularów.

Equipoised – nazwa pióra firmy Wahl-Eversharp bardzo podobnego do pióra Sheaffer’a „Balance”. Pióro „Equipoised” w tej wersji produkowano bardzo krótko, bo tylko przez rok. Od 1930 do 1932 pod tą nazwą produkowano pióro o zmienionym kształcie.

Esparto – wzór na nowych Duofoldach ze złota i srebra. Nazwa pochodzi od trawy rosnącej w Hiszpanii i północnej Afryce. Wykorzystuje się ją do produkcji najlepszej jakości papieru piśmiennego.

eyedropper filler – zakraplaczowy system napełniania; najwcześniejsza metoda uzupełniania atramentu polegała na wprowadzaniu go do zbiorniczka za pomocą zakraplacza. Zbiornikiem był wówczas cały korpus pióra. Stalówkę wraz z nasadką odkręcało się od korpusu i wlewało do niego atrament.

Falcon – model pióra produkowany przez Parkera w latach 1977-1983, którego cechą charakterystyczną była zintegrowana z obsadką stalówka. Tak również nazywa się współczesny model pióra produkowany przez japońską firmę Namiki.

faseta – ukośnie ścięta krawędź narożna, stosowana w budownictwie przy elementach narażonych na uszkodzenia (filary, obramowania okien).

fasetować – formować, kształtować w taki sposób, aby utworzyły się fasety.

fasetowany – posiadający ukośnie ścięte krawędzie w odróżnieniu od okrągłych korpusów; do piór o takich bokach (fasetowanych) należą Doric firmy Wahl-Eversharp, a obecnie Omas z serii Arte Italiana.

filigran – technika zdobnicza plegająca na wykonywaniu ornamentu z cieniutkiego srebrnego lub złotego drucika, czasem skręconego lub splecionego w delikatny, czesto ażurowy wzór. Począwszy od drugiej połowy XVII w. w Niderlandach, Niemczech i Skandynawii istniały grupy rzemieślników, wykonujących tą techniką takie przedmioty jak szkatułki, trzonki łyżek i widelców oraz inne elementy zdobnicze.
Filigranem nazywano również znaki wodne na papierach produkowanych w Polsce w XVII-XVIII w. Był to znak gwarantujący wysoką jakość papieru.

Flighter – rodzaj pióra wprowadzonego przez Parkera w 1949 roku, w którym korpus i skuwka były wykonane z tego samego materiału – matowego, nierdzewnego metalu, przypominającego wyglądem ten do produkcji samolotów.

Foto-fill system – pierwotna nazwa aerometrycznego systemu napełniania.

Fougere – wzór grawerowania w metalu wykorzystujący motyw litery „V”; podobny do wzoru Chevron, ale różniący się od niego ilością pionowych, gładkich pasów na korpusie i skuwce pióra: Fougere – 6, Chevron – 4.

image011

G – literka stosowana w numeracji firmy Montblanc oznaczająca, że pióro jest zaopatrzone w złotą stalówkę, np. 342 G; natomiast samo „342” oznaczało, że pióro jest wyposażone w stalówkę metalową; literka „G” pochodzi od angielskiego słowa „gold”.

galalit – tworzywo sztuczne otrzymywane z kazeiny utwardzanej formaliną, używane do wyrobu drobnych przedmiotów galanteryjnych oraz w elektrotechnice; sztuczny róg.

Godron – model Parkera 75 ze wzorem o takiej nazwie, składającym się z 23 równoległych linii biegnących wzdłuż korpusu i skuwki. Linie te powstały poprzez takie wygrawerowanie V-kształtnych rowków, że sprawiają one wrażenie ciemnych, chociaż nie zostały dodatkowo lakierowane. Wspomniany model pojawił się w 1968 roku. Później – na początku lat 90-tych – wykorzystano ten wzór w piórze Duofold Centennial i International.

Gold Plated – określenie grubości warstwy złota ( zwykle 14-, 18K ) pokrywającej metalową bazę korpusu i skuwki pióra; wynosi ona około 3 mikronów.

Gold Seal – tzw. złota pieczęć; element wykończenia piór wprowadzony przez firmę Wahl w celu oznaczenia najwyższej jakości piór. Przypominała ona stylizowaną literę W oznaczającą podwójną kontrolę jakości.

image012

grawerowany – dekorowany poprzez usunięcie zewnętrznej warstwy materiału ostrym narzędziem.

Greek fretwork design – typowy dla okresu Art Deco wzór wykorzystywany jako ozdoba wykończeń piór, np. pierścieni skuwek; Fretwork to drewno lub metal, na którym wycięto i usunięto fragmenty powierzchni w celu utworzenia wzoru.

image013

GT – skrót od ang. gold trim, czyli złote wykończenie.

guilloche – technika grawerowania w regularne, proste wzory powierzchni srebrnych piór przy pomocy specjalnej maszyny.

Hundred Year Pen – model pióra Watermana, tzw. pióro stuletnie. Jedno z jego najbardziej ekskluzywnych. Wprowadzone w 1938 roku. Charakteryzowało się prążkowanym korpusem i skuwką.

imprint – podstawowe znaczenie to odbicie, odcisk, ślad. W przypadku piór jest to napis na korpusie lub skuwce zawierający informację o piórze, jego pochodzeniu lub producencie.

inkrustacja – technika zdobnicza polegająca na wykładaniu powierzchni przedmiotu innymi materiałami, które tworzą ozdobne motywy.

inkrustowana stalówka – ang. Inlaid Nib; nazwa handlowa Sheaffer’a na znaczenie jego unikatowej stalówki mocowanej na powierzchni obsadki; wprowadzona w 1959 w piórze PFM.

iryd – metal z grupy platynowców używany do produkcji zakończeń stalówek starych piór. Obecnie używa się częściej rutenu z dodatkiem takich metali jak osm i platyna.

italic – typ stalówki o prosto ściętej końcówce umożliwiającej uzyskanie grubej linii w jednym kierunku i cienkiej w kierunku prostopadłym.

jewel – element dekoracyjny pióra, umieszczany zwykle na czubku skuwki i – rzadziej – na końcu korpusu. Wykonany jest zwykle z metalu lub plastiku. Gdy występuje na obu końcach, to pióro takie określa się jako double jewel.

image014

JiF – Jif Waterman, francuska firma ( od nazwiska twórcy Jules Fagard) powstała w 1926 roku, której celem była produkcja piór Watermana w Europie.

K – oznaczenie rodzaju stalówek stosowane przez niektóre niemieckie firmy m. in. Montblanc, Geha; Literka „K” jest skrótem od słowa „Kugelspitz-Feder” czyli stalówka z zaokrągloną końcówką; np. KF oznaczało stalówkę o grubości linii F i okrągłą.

karat – od gr. karation, wł. caratio i arabskiego qirat. Oznacza ono owoc z drzewa chleba świętojańskiego. Jego ziarnka były używane jako miara wagi na bazarach dalekowschodnich. Karat to także miara wagi kamieni szlachetnych. 1 karat to równowartość 200 mg (0,2 g).

kazeina – plastik wytwarzany z mlecznych protein, wrażliwy na wilgoć; zwany także galalitem. Popularny w Europie, mniej – w Ameryce.

klips wojskowy – ang. military clip; krótszy klips produkowany na potrzeby armii amerykańskiej. Regulamin wymagał, aby spod klapy kieszeni munduru nie wystawały żadne przedmioty.

image015

klips z podkładką – ang. washer clip; klips, który jest przymocowany do skuwki za pomocą pierścienia lub podkładki (washer). Został on opatentowany w 1916 roku przez Parkera i użyty po raz pierwszy w piórze Jack-Knife Safety. Obecnie ma go m.in. Pelikan M 200.

image016

kolektor – (ang. collector), część systemu przepływu atramentu zapewniająca niezawodne działanie pióra w różnych sytuacjach np. przy zmianie ciśnienia. Rozwiązanie to zastosowano po raz pierwszy w piórze Parker „51”. Podobne również zastosowano w piórze Lamy 2000. Spełnia ono tę samą funkcję, jaką w innych piórach żeberkowany od spodu spływak, czyli przechwytywanie nadmiernej ilości atramentu.

image017

konwerter – tłoczek wymienny; stosowany w piórach wykorzystujących naboje.

korpus – część pióra, w której znajduje się pojemnik na atrament np. nabój, woreczek gumowy, tłoczek.

KT – skrót od słowa karat, najczęściej spotykany na stalówkach starych amerykańskich piór.

laka – laka syntetyczna o różnych kolorach. Obróbka wyrobów z wyższych klas cenowych odbywa się podobnie jak w przypadku laki chińskiej. W tańszych modelach ilość warstw jest zredukowana, co powoduje, że ich połysk – równie atrakcyjny – jest pozbawiony ciepłego promieniowania charakterystycznego dla modeli ekskluzywnych.

laka chińska – najbardziej szlachetna i pracochłonna powłoka lakierowana. Jest ona produktem naturalnym otrzymywanym z tzw. drzew lakowych rosnących w Azji.

LE – skrót od ang. limited edition – seria limitowana.

lever filler – dźwigienkowy mechanizm napełniania pióra; dźwigienka była umocowana do korpusu pióra i do pręcika przylegającego do gumowego zbiorniczka na atrament, podnosząc dźwigienkę pręcik naciskał na zbiorniczek. Mechanizm ten zaprojektował w 1907 roku Sheaffer.

Lifetime – nazwa wykorzystywana przez Sheaffer’a dla oznaczenia droższych piór mających dożywotnią gwarancję; wprowadzona na początku lat 20-tych.

Lucky Curve – nazwa Parkera określająca projekt spływaka, w którym jego zakrzywione przedłużenie dotykało bocznej, wewnętrznej ścianki gumowego zbiornika. Taka konstrukcja miała na celu odprowadzenie atramentu ze stalówki, ustawionej pionowo do góry, tak by po otwarciu pióra nie tworzyły się kleksy. Patent ten był w użyciu w latach 1896-1928.

Lucyt – rodzaj wysokojakościowego plastiku wykorzystywanego do budowy wieżyczek bombowców. Zastosowany przez Parkera w piórze „Parker 51”.

Lustraloy – nazwa handlowa Parkera stosowana do skuwek wykonanych ze stopu stali szlachetnej; prawdopodobnie powstała z połączenia dwóch słów: lustre i alloy. Znaczyłoby to mniej więcej – błyszczący, połyskujący stop.

MB – skrót oznaczający Montblanc.

Maki-e – sztuka dekorowania polegająca na umieszczaniu ozdób na lakierowanej powierzchni. Gdy lakier jest jeszcze lepki, sproszkowane złoto, służące do nanoszenia ornamentów, łączy się z nim momentalnie.Technika lakierowania piór (korpusów i skuwek) żywicą urushi, pochodzącą z wytwarzających ją japońskich drzew, polega na nakładaniu dziesiątek lub setek cieniutkich warstw lakieru. Wykończenia maki-e wymagają wielomiesięcznej pracy artystów, którzy opanowali tę technikę.

Mandarin – żółty kolor na piórach Duofold Parkera z końca lat 20-tych.

marmurkowy – posiadający nieregularny wzór utworzony poprzez połączenie dwóch lub trzech kolorów; określenie stosowane w odniesieniu do piór plastikowych.

mat – określenie powierzchni w piórach Parkera oznaczające, że jest pokryta żywicą epoksydową.

mottled – ang. cętkowany, mający nieregularny wzór powstały z połączenia dwóch kolorów, najczęściej czerwonego i czarnego. Spotykany ma korpusach i skuwkach piór.

Nikargenta – stop niklu i srebra zastosowany przez Aurorę w jej piórze „88”.

NL – oznaczenie stosowane w numeracji piór Conklina; jest to skrót od angielskiego „non-leakable” informujące, że pióro ma zakręcaną, szczelną skuwkę.

no-name – czyli bez nazwy; termin używany w odniesieniu do piór bez oznaczeń fabrycznych producenta. Dotyczy to tańszych piór.

Nozac – nazwa pióra Conklina z lat 30-tych z systemem tłoczkowym; nazwa powstała z połączenia dwóch słów: „No sac”, czyli bez woreczka gumowego.

oblique – dosł. ukośny, pochyły; typ stalówki o ukośnie ściętej końcówce; umożliwia to uzyskanie grubej linii w jednym kierunku i cienkiej w kierunku prostopadłym.

obsadka – część pióra, która utrzymuje stalówkę i spływak; jest to również ta część, którą trzymamy palcami w trakcie pisania.

Octanium – posrebrzany stop ośmiu metali wykorzystywany do produkcji stalówek pióra Parker „51” w jego tańszej wersji (special) z lat 50-tych oraz Parker „21”. Te metale to: kobalt (40%), chrom (20%), nikiel (15%), żelazo (15%), molibden (7%), magnez (2%) i śladowe ilości berylu i węgla.

Osmiridium – stop osmu i irydu ze śladowymi dodatkami innych platynowców; stosowany na czubkach stalówek w celu ochrony przed ścieraniem.

otwór powietrzny – otwór znajdujący się na końcu szczeliny stalówki; ułatwia przepływ powietrza oraz neutralizuje nacisk wywierany na stalówkę w czasie pisania.

P – oznaczenie stosowane w numeracji firmy Montblanc informujące, że jest to pióro na naboje, np. 22 P; literka „P” pochodzi od niemieckiego słowa „patronen” czyli naboje. Z kolei w piórach Conklina oznaczała ona skrót od angielskiego „pocket” czyli kieszeń. Pióro z tym oznaczeniem było krótsze od standardowego. Było to pióro kieszonkowe.

Palladium-silver piont – stalówka (Triumph) w piórach Sheaffer’a z serii TM (Thin Model), wykonana ze stopu palladu, srebra sterling i 14 K złota; występowała w modelach Clipper i Statesman.

Patrician – model pióra wprowadzony przez Watermana w 1929 roku. Należało ono do jego najpiękniejszych piór, wykonane w stylu Art Deco. Niestety nie zdobyło w oczach ówczesnych klientów należytego uznania, podobnie jak inne – równie piękne Doric.

permanit – celuloid nazwany tak przez Parkera w celach marketingowych.

PFM – Pen For Men; model pióra produkowany przez Sheaffer’a od 1959 roku. Jego obecna replika jest dostępna na rynku polskim pod nazwą Legacy 2.

„51” – model pióra wprowadzony przez Parkera w 1941 roku. Pozostawał w produkcji do wczesnych lat 70-tych. Było to pierwsze pióro z zakrytą stalówką. Uznane przez kolekcjonerów za najlepsze pióro jakie kiedykolwiek wyprodukowano.

pióro maczane – pióro ze stalówką, ale bez zbiornika na atrament; prekursor pióra wiecznego.

piston filler – tłoczkowy system napełniania pióra, taki jaki jest np. we wspólczesnym piórze Pelikan z serii Tradition.

Pix – nazwa, zastrzeżona przez firmę Montblanc, stosowana na oznaczenie ołówków i długopisów z mechanizmem przyciskowym.

platerowany – pokryty bardzo cienką warstwą metalu (m.in. chrom, rod, złoto) metodą elektrolityczną. W przypadku złota używa się określenia „gold plated”, w odróżnieniu od „gold filled”, które oznacza nie elektrolityczne pokrycie złotem. Na ogół warstwa „gold filled” jest grubsza.

Plathenium – stop platyny i rutenu stosowany na czubkach stalówek Parkera „51”.

Platridio – stworzony przez Aurorę stop metalu służący do produkcji stalówek.

Pli-glass – bardzo trwałe, przezroczyste tworzywo służące do produkcji pojemników na atrament w piórach z aerometrycznym systemem napełniania.

plunger filler – tzw. pneumatyczno-zanurzeniowy; system napełniania pióra podobny do tłoczkowego z tą różnicą, że w tym wypadku tłoczek wciska się i wyciąga, a nie przesuwa poprzez kręcenie gałką w górnej części korpusu.

Presidential – nazwa Parkera nadawana piórom, w których korpusy i skuwki wykonane są ze złota. Po raz pierwszy zastosowano w piórze Parker „51”.

pump filler – ogólna nazwa dla mechanizmów napełniania wymagających wielokrotnego naciskania np. vacumatic, button filler.

PVD – nazwa procesu fizycznej depozycji oparów tworzących wykończenia typu Dimonite na piórach Parkera.

Pyralin – nazwa celuloidu używana przez firmę Wahl w swoich piórach od 1929 roku.

Quink – zastrzeżona nazwa handlowa szybkoschnącego atramentu Parkera wprowadzona w 1931 roku. Słowo quink powstało z połączenia dwóch wyrazów: quick i ink.

radyt – celuloid nazwany tak przez Sheaffera w celach marketingowych.

Red Dot – czerwona kropka na piórach z lat 20-tych japońskiej firmy Sailor, oznaczająca dożywotnią gwarancję; analogia do białej kropki Sheaffer’a.

repousse – technika formowania metalowego reliefu za pomocą młotkowania od spodu; popularna w okresie secesji.

ripple – rodzaj wzoru na wyróżniających się dwukolorowych, ebonitowych piórach Watermana, zwykle czarnych i czerwonych;

Rolled Gold – określenie grubości warstwy złota ( zwykle 14-, 18K ) pokrywającej metalową bazę korpusu i skuwki pióra; wynosi ona od 3 do 12 mikronów.

rurka powietrzna – rurka wychodząca z otworu w tylnej części spływaka do zbiornika z atramentem; ułatwia napełnianie w piórach wymagających kilkakrotnego naciskania mechanizmu napełniającego. Pozwala też na przepływ powietrza do zbiornika, zapobiegając wyciekaniu atramentu na dużych wysokościach. Stosowana m.in. w piórach Vacumatic.

safety pen – bezpieczne pióro, z chowaną stalówką; popularne na początku XXw.

SE – skrót od ang. special edition – seria specjalna.

seria limitowana – model pióra, którego produkcja ogranicza się do z góry ustalonej liczby egzemplarzy, posiadających seryjny numer składający się z dwóch liczb np. 150/300. Oznacza to, że jest to 150 pióro z 300 wyprodukowanych sztuk.

SF – od ang. soft fine, czyli elastyczna o grubości linii F. Oznaczenie to jest stosowane w celu odróżnienia od standardowych stalówek.

„75” – model pióra wprowadzonego przez Parkera w 1963 roku. Jego cechą charakterystyczną była stalówka, którą można było obracać w obsadce wokół własnej osi. Umożliwiało to dostosowanie jej do sposobu trzymania pióra przez piszącego.

Skrip – zastrzeżona nazwa handlowa atramentu Sheaffer’a wprowadzona w 1922 roku. W celu odróżnienia go od produktów konkurencji reklamowano go jako płyn do pisania (writing fluid).

Skyline – model pióra firmy Eversharp wyprodukowany w 1941 roku, o opływowych kształtach; korpus zakończony szpicem, tak by można nim było łatwo wykręcić numer telefonu.

sleeve filler – wczesny typ aerometrycznego systemu napełniania polegający na tym, że na korpusie pióra znajdowała się metalowa lub plastikowa część przesuwana, umożliwiająca odsłonięcie bądź zasłonięcie gumowego zbiorniczka z metalowym paskiem.

Snorkel – mechanizm napełniania piór Sheaffer’a, w których odbywało się to poprzez wysuwaną rurkę, a nie tradycyjnie – poprzez zanurzenie stalówki. Wprowadzony w 1952 roku.

special – termin używany przez Parkera, oznaczający cieńsze pióro Duofold o długości wersji Senior i średnicy wersji Junior lub tańszą wersję Parkera „51” ze stalówką typu octanium.

spływak – część pióra, która kieruje atrament ze zbiorniczka na stalówkę cienkimi kanalikami znajdującymi się na jego powierzchni; zwykle spływak znajduje się pod stalówką, tylko w najwcześniejszych piórach umieszczany był nad stalówką.

spływak choinkowy – ang. Christmas Tree feed; wczesny rodzaj spływaka wykorzystywany przez Parkera. Nazwany tak z powodu nacięć zwiększających powierzchnię buforową do przetrzymywania nadmiaru atramentu a przypominający kształtem choinkę.

spływak gładki – ang. spear feed; najwcześniejszy typ spływaka, gładki – bez nacięć zwiększających powierzchnię buforową.

image018

spływak ząbkowany – ang. serrated feed; spływak z szerszymi szczelinami zwiększającymi powierzchnię buforową, produkowany od 1929 roku.

image019

spływak żeberkowy – ang. comb feed; spływak z wieloma wąskimi szczelinami wykonanymi w celu zwiększenia przestrzeni buforowej i przyciągania kapilarnego. Powstał w latach 30-tych, następnie udoskonalany i stosowany we współczesnych piórach.

image020

stalówka – część pióra, która przenosi atrament ze spływaka na papier; produkowana przeważnie ze stali lub 14- i 18-karatowego złota, rzadziej z innych metali.

Sterling – próba srebra, w której na 1000 części jest 925 srebra i 75 miedzi. Nazwa „sterling” pochodzi od starej angielskiej srebrnej jednocentówki, na której – po środku – znajdowała się gwiazda. Ludzie nazwali ją starling, czyli gwiazdeczka. W miarę upływu czasu słowo to przeszło w „sterling” i tak już zostało. Jednak standard tego stopu sięga XII w. i został ustalony w niemieckich miastach hanzeatyckich. Wykorzystywano go przy produkcji monet. Dopiero później przyjął sie w Królestwie Brytyjskim.

stub – typ stalówki o prosto ściętej końcówce, umożliwiający uzyskanie szerszej linii w jednym kierunku i węższej – w kierunku prostopadłym. Stalówka stub daje mniejszą zmienność linii niż stalówka oblique italic lub italic, umożliwia jednak gładkie pisanie dzięki zaokrąglonym krawędziom.

szylkret – masa rogowa otrzymywana z płytek okrywających pancerz kostny żółwi morskich, lekko przejrzysta o barwie od żółtej do brunatnej, używana do wyrobu drobnych przedmiotów ozdobnych i użytkowych, a także do inkrustacji.

Targa – model pióra Sheaffer’a z inkrustowaną stalówką, wprowadzony w 1976 roku. Według wielu najlepsze jego pióro z drugiej połowy XX wieku.

termoplastik – plastik, który jest stały i trwały w normalnej temperaturze, a miękknie w podwyższonej.

TM – skrót od ang. Thin Model; oznaczał on serię piór Sheaffer’a z lat 50-tych, charakteryzujących się smukłym kształtem.

touchdown filler – pneumatyczno-dociskowy; system napełniania stosowany przez Sheaffer’a od 1949 do 1954 roku. Gumowy zbiorniczek otoczony jest ściśle przylegającą, metalową tubą, po której ślizga się druga tuba zwana touchdown tube. Przy jej wysuwaniu tworzy się częściowe podciśnienie. Przy ruchu powrotnym, czyli owym touchdown następuje chwilowy nacisk na woreczek. Po jego ustąpieniu napływa atrament.

Trolitan – rodzaj plastiku używanego w latach 50-tych i 60-tych przez firmę Tropen do produkcji piór.

vacumatic – podciśnieniowy; system napełniania pióra wprowadzony przez firmę Parker w 1933r. Polegał on na tym, że mała, gumowa przegroda ulegała odkształceniu przez naciśnięcie na krótki tłok umieszczony w głębi pióra. Wytwarzało się podciśnienie i atrament dochodził do zbiornika.

vermeil – cienka warstwa złota (zwykle 23-24K) na srebrze sterling. Podobieństwo chemiczne obu metali powoduje doskonałe połączenie, znacznie trwalsze niż na innym metalu.

Victory – seria piór wytwarzana w angielskiej filii Parkera. Coś w rodzaju Duofoldów II kategorii.

vintage pens – stare pióra

warranted – fragment napisu na stalówkach anonimowych producentów; oznacza, że zawartość złota w stalówkach jest taka jak opisana np. 14K. Oznaczenie to miało na celu zwalczanie tzw. podróbek, czyli stalówek wykonanych ze stali lub mosiądzu i platerowanych np. 14K złotem. Na takich stalówkach słowo plated (platerowany) umieszczano u podstawy stalówki i stawało się ono niewidoczne po jej osadzeniu w obsadce.

WG nib – skrót używany w opisach piór (szczególnie na aukcjach), oznczający białe złoto (white gold), z którego wykonano stalówkę.

White Dot – tzw. biała kropka występująca na piórach Sheaffer’a, oznaczająca dożywotnią gwarancję dla pierwszego użytkownika.

image021

woodgrain – rodzaj wzoru na ebonitowym piórze Watermana o wyglądzie przypominającym wydłużone słoje pnia, zwykle czerwone (pomarańczowe) i czarne.

wulkanit – ang. vulcanite, inaczej – ebonit.

wykończenia – ang. trim, zewnętrzne części pióra takie jak dźwigienka, klips, pierścienie skuwki itp.

zakryta stalówka – ang. hooded nib; stalówka, która prawie w całości jest zakryta. Pierwsza tego typu pojawiła się w piórze Parker 51.

żywica epoksydowa – tworzywo syntetyczne służące do pokrywania powierzchni piór. Jest ona niewrażliwa na zmiany temperatury i wpływy otoczenia, bardzo twarda. Nie wyciera się i długo zachowuje swój wygląd. Pióra nią pokryte są tańsze niż te z laki, gdyż już jednokrotne naniesienie warstwy żywicy wystarcza do stworzenia trwałej powłoki.

żywice akrylowe – rodzaj żywic termoplastycznych, z których produkuje się pióra; niezwykle twarde i trwałe, odporne na korozyjne działanie atramentu. Po raz pierwszy wprowadzone w modelu Parker 51 w 1941 roku. Obecnie używa się ich do produkcji wysokiej jakości piór (korpusów i skuwek).
W pewnym sensie stanowią imitację celuloidu, są łatwe do czyszczenia, ale mniej odporne na pęknięcia.